Tez No	İndirme	Tez Künye	Durumu
671159		Türkiye'de noterliğin tarihsel gelişimi / Historical development of notary public in Turkey Yazar:KADER Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASUMAN DEMİRCİOĞLU Yer Bilgisi: ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ / ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ / TARİH ANABİLİM DALI / Tarih Bilim Dalı Konu:Tarih = History Anahtar Kelime:Hukuk sistemi = Law system ; Hukuki işlemler = Legal processes ; Mesleki gelişme = Professional development ; Noter = Notary ; Noterlik = Notaryship ; Tarihsel gelişim = Historical development	Onaylandı Yüksek Lisans Türkçe 2021 247 s.
Noterlik kurumunun tarihsel kökenleri oldukça eskidir. Neredeyse yazının icadı ile birlikte var olmaya başlayan bir kurumdur. Batı ve Doğu medeniyetlerinde noterlik görevi temelde birbirine oldukça benzemekle birlikte bürokratik farklılıklar mevcuttur. Bu duruma ise siyasi ve dini koşullar neden olmuştur. Hukuk kavramı yapılacak işi şekillendirmektedir. Bundan dolayı konu batı ve doğu toplumlarındaki hukuki yapılanmalara göre değerlendirilmelidir. Roma ve İslam devletleri döneminde noterlikle ilgili kurumsallaşma konumuz kapsamında incelenmiştir. Osmanlı özelinde kadıların noterlik hizmetinde; naipler, mahkeme kâtipleri ve şühûdü'l-hâl adı verilen yardımcıları vardı. Kavramın Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti Dönemi'ndeki algılanışı üzerinde durulmalıdır. Konunun Osmanlı modernleşme süreci ile birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu bağlamda Tanzimat Fermanı (1839) ayrı bir öneme haizdir. Hukukta batılılaşma noterlik kurumunu da etkiledi. Batılı tarzda açılan Ticaret Mahkemeleri, kadılık kurumunun yetkilerinin zayıflamasına yol açtı. Medeni Hukuk açısından önemli bir diğer çalışma da 1868'deki "Mecelle" idi. 1877'de yapılan düzenleme noterliği bir görev haline dönüştürecekti: "Belge düzenleme ve onaylama işlemlerinin belirli bir mercide yapılması hükmü" gerekli dayanağı oluşturacaktı. Osmanlı Devleti sınırları içinde modern noterlik ilk defa Girit Vilayetinde uygulandı. Noterlik, Cumhuriyet Dönemi'nde modern anlamda "hukuk devleti" olma ile eş zamanlı gelişme gösterecektir. 1924'de şer'i mahkemeleri kaldırıldı. Noterlik işlemleri tamamen "kâtib-i adl"lere bırakıldı. 1938'de Noter Kanunu çıkarıldı. Böylece statü gereği Noterlik bir meslek haline getirildi. Alacakları ücret konusunda yapılan düzenleme ile "serbest meslek erbabı" olarak tanımlandı. 1972'ye kadar bu kanun yapılan güncellemelerle yürürlükte kaldı. Noterlik hukuk sistemine işlevsellik kazandıran kurumlardandır. Hukuki ilişkiler devam ettiği sürece noterlik de var olacaktır. Noterliğin hukuki statüsü kanunlarla belirlenmiştir. Noterler özellikle mali konularda devlet memurlarından ayrılırlar. Yaptıkları işlemin karşılığında "noter harcı" denilen bir ücret alırlar. Bu da onların mali açıdan bağımsız olmaları anlamına gelir. Türkiye özelinde Noterlikler ülkenin mülki idari yapılanmasına göre belirlenmiştir. Noterliklerin açılma prosedürü Adalet Bakanlığı bünyesinde gerçekleşmektedir. 1972 Noterlik Kanunu ile meslekte yeni bir yapılanma ve teşkilatlanma sürecine girildiğini ifade etmeliyiz. Noter Odaları'nın kurulması ve noterliklerin buralara bağlanması ile bu mesleğin teşkilatlanması sağlanmıştır.
The practice of the notary public dates back to ancient times. It is an institution that started to exist almost with the invention of writing. In the Western and Eastern civilizations, the notary duties are basically similar to each other, but there are bureaucratic differences. This situation was caused by political and religious issues. The concept of law shapes the work to be done. Therefore, the issue should be evaluated according to the legal structures in western and eastern societies. During the Roman and Islamic states, institutionalization regarding the notary public was examined within the scope of our topic. In the notary service of the judges in the Ottoman specific; There were regents, court clerks and assistants called şühud al-hal. Concepts should be focused on the perception of the Ottoman Empire and the Republic of Turkey Period. The issue should be considered together with the Ottoman modernization process. In this context, the Tanzimat Edict (1839), has a particular significance. Westernization in law also affected the notary public institution as well. The Commercial Courts established in a Western-style led to the weakening of the authority of the Kadi institution. Another important study in terms of Civil Law was "Mecelle" in 1868. The regulation made in 1877 would turn the notary public into a duty: "The provision that the document arrangement and approval procedures should be done in a certain authority" would form the necessary basis. Within the borders of the Ottoman State, modern notary was applied for the first time in the province of Crete. The notary publicship would develop simultaneously with being a "state of law" in the modern sense in the Republic Period of Turkey. Shari'a courts were abolished in 1924. The notary operations were completely left to the "kâtib-i adl (Justices' clerk)". The Notary Law was enacted in 1938. Thus, due to the status, being a notary became a profession. It was defined as "self-employed person" with the regulation made regarding the wages they will receive. Until 1972, this law remained in effect with the updates made. The notary public is one of the institutions that add functionality to the legal system. As long as the legal relations continue, the notary public office will also exist. The legal status of the notary public is determined by laws. Notaries differ from government officials, especially in financial matters. They receive a fee called "notary fee" in return for their transaction. This means that they are financially independent. Turkey in particular notary are determined according to the civil administrative structure of the country. The procedure for opening notaries takes place within the Ministry of Justice. We should state that with the Notary Law of 1972, a new structuring and organizing process has started in the profession. The organization of the profession has been ensured by the establishment of the Notary Chambers and the affiliation of the notary offices to these chambers.