Tez No	İndirme	Tez Künye	Durumu
872826		Annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutumları / Mothers' knowledge and attitudes about newborn screenings Yazar:YILDIZ TÜFEKÇİ Danışman: PROF. DR. SELEN ÖZAKAR AKÇA Yer Bilgisi: Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı Konu:Hemşirelik = Nursing Dizin:	Onaylandı Yüksek Lisans Türkçe 2024 87 s.
Yenidoğan tarama programı, yenidoğan döneminde sık görülen ve erken dönemde belirti vermeyen hastalıkları tespit etmek için yürütülen bir toplum sağlığı hizmetidir. Bu program, tedavi edilebilir veya tedavi edilmediğinde kalıcı sekel bırakan hastalıkları erken teşhis ederek mortalite ve morbiditeyi önlemeyi amaçlamaktadır. Toplumun sağlığını korumak ve yükseltmekte önemli bir role sahip olan hemşireler kadar ailelerinde sorumlulukları bulunmaktadır. Bunun için çocuk hemşireleri yenidoğan tarama testlerinin zorunlu uygulanmasına rağmen doğru ve güvenilir şekilde gerçekleştirilmesi için anneleri bilgilendirmelidir. Annelerin yenidoğan tarama programları hakkında bilgi sahibi olması ve olumlu tutum sergilemesi bebeklerin sağlığı açısından büyük önem taşır. Buna bağlı olarak annelerin tarama testlerine zamanında ve doğru şekilde katılmalarını sağlar, böylece erken teşhis ve tedavi fırsatlarını artırmaktadır. Bu çalışmada annelerin yenidoğan taramaları hakkındaki bilgi ve tutumlarını belirlemek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma Nisan 2023-Ağustos 2023 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Hitit Üniversitesi Çorum Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi kadın hastalıkları ve doğum servisindeki postpartum dönem anneleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklem seçim kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 250 anne ile yürütülmüştür. Veriler "Annelere yönelik tanıtıcı bilgi formu" ve "Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği (YTHABTÖ)" ile toplanmıştır. Ölçek 13 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek minimum ve maksimum değerler 0-52 arasında değişmektedir. Ölçekten alınan puan yükseldikçe annelerin bilgi ve tutumları azalmaktadır. Verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS istatistik paket programı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde bilgi formu ve ölçek ile elde edilen verilerin birim sayısı (n), yüzde (%), ortalama ± standart sapma ( ), medyan (M), minimum (min) ve maksimum (max) değerler olarak raporlanmıştır. Sayısal değişkenlere ait verilerin normal dağılımı Shapiro Wilk normallik testi ile değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılım sağlamadığı görülmüştür. İkili grupları karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla grubun karşılaştırılmasında Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Yaş, ölçek alt boyutları ve toplam arasındaki ilişki Spearman rho katsayısı ile değerlendirilmiştir. Postpartum annelerin yaş ortalaması 29,16±5,85 olup, %60,8'inin multipar olduğu belirlenmiştir. Annelerin YTHABTÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 16,02±6,16 iken, annelerin eğitim durumu, yaşadığı yer, gelir düzeyi, sağlık güvencesi varlığı, aile tipi, eşin akraba olma durumu, ailede kalıtsal hastalık varlığı, gebelik sayısı, gebelikte düzenli kontrol yaptırma konu ile ilgili bilgiye ulaşma durumuna göre YTHABTÖ toplam puan ortalaması arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Aynı zamanda annelerin ölçek toplam puanı ile tutum, kavram ve bilgi alt boyutları arasında çok güçlü düzeyde pozitif yönde korelasyon olduğu belirlenmiştir (sırasıyla; rho= 767, p<0,001; rho= 736, p<0,001; rho= 782, p<0,001). Sonuç olarak, annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi sahibi oldukları ve olumlu tutum sergiledikleri, ancak bu bilginin istenilen düzeyde olmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda çocuk hemşireleri, annelere yenidoğan taramaları konusunda bilgilendirme yapmalı ve danışmanlık hizmeti sağlamalıdır. Anahtar Kavramlar: Yenidoğan taramaları, Anne, Hemşire, Bilgi, Tutum
The newborn screening programme is a public health service carried out to detect diseases that are common in the newborn period and do not give symptoms in the early period. This programme aims to prevent mortality and morbidity by early diagnosis of diseases that are treatable or leave permanent sequelae when left untreated. Nurses, who have an important role in protecting and promoting the health of the society, have responsibilities as well as families. For this reason, paediatric nurses should inform mothers to perform newborn screening tests accurately and reliably despite the mandatory implementation of newborn screening tests. Mothers' knowledge about newborn screening programmes and positive attitudes are of great importance for the health of infants. Accordingly, it enables mothers to participate in screening tests in a timely and accurate manner, thus increasing the opportunities for early diagnosis and treatment. The aim of this study was to determine the knowledge and attitudes of mothers about newborn screening programmes. This study, which is descriptive was conducted between April 2023 and August 2023 in the Republic of Turkey. It was carried out with postpartum mothers in the obstetrics and gynecology service of the Ministry of Health, Hitit University, Çorum Erol Olçok Training and Research Hospital. The research was conducted with 250 mothers who met the sample selection criteria and agreed to participate in the study. Data were collected with "Introductory information form for mothers" and "Mother's Knowledge and Attitudes about Newborn Screening Scale (YTHABTO)". The scale consists of 13 items and 3 sub-dimensions. The minimum and maximum values that can be taken from the scale vary between 0-52. As the score from the scale increases, mothers' knowledge and attitudes decrease. vii Statistical analysis of the data was performed with the IBM SPSS statistical package program. In descriptive statistics, the data obtained with the information form and scale are reported as number of units (n), percentage (%), mean ± standard deviation (x±ss), median (M), minimum (min) and maximum (max) values. Normal distribution of the data of numerical variables was evaluated with the Shapiro Wilk normality test. It was observed that the data did not provide a normal distribution. The Mann-Whitney U test was used to compare two groups, and the Kruskal Wallis H test was used to compare three or more groups. The relationship between age, scale sub-dimensions and total was evaluated with Spearman's rho coefficient. The average age of postpartum mothers was 29,16±5,85 and %60,8 were determined to be multiparous. While the total mean score of the mothers from YTHABTO was 16,02±6,16, the mothers' education level, place of residence, income level, presence of health insurance, family type, spouse's relative status, presence of hereditary disease in the family, number of pregnancies, regular check-ups during pregnancy. It was determined that the difference between the YTHABTOS total score average according to the availability of information on the subject was significant (p<0,05). At the same time, it was determined that there was a very strong positive correlation between the mothers' total scale score and the attitude, concept and knowledge sub-dimensions (rho= 767, p<0.001; rho= 736, p<0.001; rho= 782, p<0.001, respectively). As a result, it was seen that mothers were knowledgeable about newborn screening and had positive attitudes, but this knowledge was not at the desired level. In this regard, pediatric nurses should inform mothers about newborn screening and provide consultancy services. Key Terms: Newborn screenings, Mother, Nurse, Information, Attitude