Tez No	İndirme	Tez Künye	Durumu
305122		Development of the methodology for the synthesis of bis-aminoinositols / Bis-aminoinositol sentezi için yeni metotların geliştirilmesi Yazar:NALAN KORKMAZ ÇOKOL Danışman: PROF. DR. METİN BALCI Yer Bilgisi: Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü Konu:Kimya = Chemistry Dizin:	Onaylandı Yüksek Lisans İngilizce 2011 105 s.
Siklitoller yapısında hidroksil grubu içeren siklik bileşiklerdir ve hidroksil grupları halkadaki farklı karbon atomlarına bağlıdırlar. Siklitoller gösterdikleri biyolojik aktivite çeşitliliği açısından son yıllarda dikkat çekmektedir. Siklik alkoller biyolojik proseslerde, örneğin; glikozidaz enzimini inhibe etmede, hücresel tanımalarda ve sinyal iletiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, furan ve maleik anhidritin Diels-Alder reaksiyonu sonucunda oluşan katılma ürününün methanol ile tepkimesi sonucu kolayca sentezlenebilen cis-diester ve ayrıca furan ve fumaril klorürün Diels-Alder reaksiyonu sonucunda oluşan ürünün esterifikasyonu ile trans-diester elde edildi. Reaksiyon esnasında gözlenen retro Diels-Alder tepkimesini engellemek için, karbon-karbon çift bağı m-CPBA varlığında çift bağın epoksitlenmesi ile korundu. Bu iki moleküldeki diester fonksiyonel grupları hidrazin monohidrat ile reaksiyona sokularak, hidrazite çevrildi. Hidrazit fonksiyonel grubunun ß-nitrozo hidrazit ara ürünü oluşturarak açil azite dönüştürülmesi başarıyla gerçekleştirildi. Takip eden Curtius düzenlenmesi ile izosiyanat ve methanol ilavesiyle de üretan elde edildi. Daha sonra, BF3.Et2O ve BCl3 gibi Lewis asitleri ve sülfamik asit kullanılarak, oksijen köprüsünün açılması hedeflendi. Fakat asit katalizör kullanılarak yapılan halka açılma reaksiyonunda trisiklik yapıda beklenilmeyen bir ürün 148'in oluştuğu gözlendi. Buna ek olarak, izosiyanatın hidrolizi HCl varlığında gerçekleştirildi ve ilgili diamin 156 elde edildi. Bundan sonraki aşama siklik yapıyı oluşturmak için oksijen köprüsünü açmaktı. Çeşitli reaktiflerle yapılan denemelerde oksijen köprüsünün açılımı gerçekleştirilemedi. Üretandan yola çıkılarak yapılan reaksiyonda gözlenen komşu grup etkisini engellemek için reaksiyona cis-diol 157 ile devam edildi. Farklı yöntemler kullanarak halka açma tepkimeleri çalışması devam etmektedir.
Cyclitols are cyclic compounds having hydroxyl groups which attached to different carbons on the ring. Cyclitols have attracted a great deal of attention for having diverse biological activities. Cyclic alcohols play an important role in biological processes such as inhibition of glycosidase, cellular recognition, and signal transduction. In addition to this, these compounds are very important molecules due to being capable of using while synthesizing natural products or pharmaceuticals. In this study, development of new methodology for the synthesis of bis-aminoinositol derivatives was aimed. The starting material, cis-diester, was synthesized from the Diels-Alder reaction of furan and maleic anhydride followed by reaction with MeOH. As a second key compound, trans-diester was obtained from the Diels-Alder reaction of furan and fumaryl chloride followed by esterification. The diester functionality in these two compounds was planned to be converted into the hydrazide upon treatment with hydrazine monohydrate. Before this reaction, double bond was protected via stereo selective oxidation reaction with m-CPBA due to preventing retro Diels-Alder reaction. Then, hydrazide functionality was converted into acyl azide through ß-nitroso hydrazide intermediate. Subsequent Curtius rearrangement reaction resulted in the formation of the isocyanate which was converted to the corresponding bis-urethane by treatment with MeOH. Attempt to cleave the oxa-bridge in urethane with sulfamic acid provided the unexpected tricyclic product 148. Furthermore, hydrolysis of isocyanate with aqueous HCl formed the diamine 156. However, O-bridge could not be opened with any reagents used for that of urethane derivative as described above. Then,the cis-diol 157 was synthesized to prevent the neighboring group participitation during the epoxide-opening reaction. Further ring-opening reactions are under investigation.